Yakın Çekim

61. Ölüm Yıl Dönümünde Çağın Ötesinde Uçan İş Adamı: Nuri Demirağ!

 

“Benden bu millet için bir şey istiyorsanız, en mükemmelini istemelisiniz.”

O, tam bir ilkler adamıydı. İlk demiryolu müteahhidi, ilk uçak fabrikası, İlk tek motorlu uçak, İlk çift motorlu 6 kişilik yolcu uçağı, İlk yerli paraşüt üretimi, “Türk zaferi” adını verdiği İlk Türk sigara kâğıdı… Listelere sığmayacak ilkleriyle o, Türk’e hediye olarak gelen bir dâhi idi. Bugün onun ölümünün 61. Yıl dönümü. Gelin çağının ötesine uçan vatanperver iş adamı Nuri Demirağ’ı birlikte tanıyalım.

 

İyi Evlat

Nuri Demirağ, 1886 yılında Sivas Divriği’de doğar. Babasını küçük yaşta kaybetmiştir. Öğrencilik hayatı oldukça başarılı geçen Küçük Nuri, ailesinin geçimine katkıda bulunmak için 17 yaşından itibaren çalışmaya başlar.

 

İyi Devlet Adamı

Ziraat Bankası’nda çalıştığı yıllarda memuriyet hayatı dürüstlük ve halkı faiz batağından kurtarmak için kollamakla geçer. Meşrutiyetin ilanı ile Ziraat Bankası’nda çalışanlar ıslahat hareketlerinde görevlendirilmeye başlamıştır. Nuri Bey de bu kapsamda 1911 yılında İstanbul’da görevlendirilir. Burada görevinde hızla yükselir ancak işgal yıllarında memuriyetten ayrılarak ticarete atılır.

 

İyi Tüccar

Sigara kâğıdı satar ve bununla yetinmeyip büyük ticari yatırımlara girer. Yazar Şakir Ziya’ya göre, Demirağ’ın zenginliği harp zenginliği değildir. Talih oyunları ile zengin olmamış, kirli işlere asla girmemiştir. Bütün servetini ölçülü ve hesaplı hareketlerle temin etmiştir. Milletten aldığını yine milletin menfaatine harcamanın doğru olduğuna inanmıştır.

 

Demirağ’larla Ördü Ana Yurdu Dört Baştan

Cumhuriyet Döneminde devletin milli kaynaklarla demiryolu yapımı projesinde yer alır ve bu kapsamda 2012 km uzunluğunda demir yolu ağı döşer. Bu çabasından ötürü, Atatürk tarafından kendisine “Demirağ” soyadı verilir.

 

Uçan Fikirler

Türk Hava Kuvvetlerini güçlendirmek için düzenlenen kampanyaya ilişkin “Halkın bağış kampanyasına verdiği para ile birkaç uçak almakla sorunun çözülemez” der. Kolları sıvayan Demirağ, 1936 yılında Beşiktaş’ta Uçak Fabrikasını açar. Bununla da yetinmez ve bu fabrikaya ve üretilen uçaklara yetişmiş insan gerekli olduğunu düşünerek “Gök Okulları” projesini başlatır. Bugünkü Yeşilköy Havaalanı’nın yerinde pilot yetiştirmek üzere okul açar.

 

Anlaşılamamak…

Fabrikanın açılmasının ardından Türk Hava Kurumu kendisine 65 planör ve 10 uçak siparişi verir. Fabrika üretimi gerçekleştirir ve planörler teslim edilir ama uçaklar anlaşılmayan gerekçeler ile alınmaz ve Demirağ bundan büyük zarar eder. Yerli uçak sanayiinin ürettiği uçaklar Türkiye’nin gökyüzünde salınamaz ve çürümeye terk edilir. Demirağ “Zafer uçakların kanatlarındadır” diye yola çıkar ama büyük idealleri maalesef anlaşılamaz.

Devamı Özçekim’in “uçmak” temalı 8. sayısında sizlerle olacak!

Daha Fazla Göster
Close